Intelligentie Testen
 
Een overzicht van de meest gangbare individueel af te nemen intelligentietesten
 
Revisie Amsterdamse kinder intelligentietest (RAKIT)
Doel: Bepalen van het intelligentieniveau
Populatie: Kinderen van 4 tot 11 jaar
Beschrijving en scoring
De RAKIT bestaat uit 12 subtests.
De subtests meten voor de jongste leeftijdsgroep (4-5 jaar): verbaal leren en -vlotheid, ruimtelijk-perceptueel redeneren, sequentieel geheugen en kwantiteit.
Voor de oudste groep (5-11) meten de tests de volgende factoren: perceptueel redeneren, verbaal leren, ruimtelijk oriënteren en tempo en verbale vlotheid. De verkorte vorm bestaat uit 5 resp. 6 subtests. De ruwe subtestscores kunnen worden omgezet in standaard scores. Voor 2 subtests (Verbale Analogieën en Exclusie) zijn leer-potentieelprocedures ontwikkeld.
Bij de tweede oplage van de RAKIT worden twee speciale handleidingen toegevoegd: één voor het speciaal onderwijs en één voor kinderen met een allochtoon-etnische achtergrond. Subtestscores kunnen worden omgezet in factor- en (verkorte vorm) deviatie-IQscores.
Normen voor allochtone kinderen en leerlingen in het speciaal onderwijs zijn beschikbaar.
Tijdsduur: Minimaal afhankelijk van het kind
Wijze van afname: Individueel door psychologen of psychodiagnostisch geschoolde orthopedagogen.
De Rakit wordt door de COTAN gewaardeerd met een maximale score van 14 punten.
 
Snijders-Oomen Non-verbale Intelligentietest  (SON-R)
Doel: Bepalen van het intelligentieniveau
Populatie: Niet-verbale Intelligentietest voor kinderen van 2,5 tot 17 jaar; geschikt voor doven en slechthorenden, taal- en spraakgestoorden, geremde en moeilijk motiveerbare kinderen en allochtonen.
Beschrijving en scoring
De SON-R  2,5 - 7 is de nieuwe versie van de Snijders-Oomen diagnostisch onderzoek.
De test bevat 7 subtests: Categorieën, Analogieën en Situaties (meerkeuzetest) en Stripverhalen, Mozaïeken, Patronen en Zoekplaten (handelingstests).
De verkorte versie bestaat uit 4 subtests.De subtests zijn in te delen in vier typen: Abstract redeneren (Categorieën en Analogieën), concreet redeneren (Situaties en Stripverhalen), ruimtelijk (Mozaïeken en Patronen) en perceptueel (Zoekplaten).
Er wordt een verbale en een niet-verbale instructie beschreven. Bij 6 subtests wordt met een adaptieve afnameprocedure gewerkt; na elk item krijgt men feedback.
Tijdsduur: Ca.1,5 uur; verkorte versie ca. 45 min.
Normen: Bij de test worden de prestaties van een kind op zes verschillende subtests samengevat in een intelligentiescore die aangeeft hoe goed het kind presteert ten opzichte van leeftijdgenoten.
Wijze van afname
Individueel door psychologen of psychodiagnostisch geschoolde orthopedagogen.
De Rakit wordt door de COTAN gewaardeerd met een maximale score van 14 punten.
Kanttekening
Deze test geeft geen uitsluitsel over de verbale capaciteiten
 
Wechsler intelligence scale for children – Revised (WISC-III)
Doel: Bepalen van het intelligentieniveau
Populatie: Kinderen van 6 tot 16 jaar
Beschrijving en scoring:
Zes verbale (informatie, overeenkomsten, rekenen, woordkennis, begrijpen, cijferreeksen) en zeven niet-verbale subtests (onvolledige tekeningen, plaatjes ordenen, blokpatronen, figuurleggen, substitutie deel A en B, doolhoven, symbolen vergelijken deel A en B).
                       
Elke subtest heeft een oplopende moeilijkheidsgraad; voor elke subtest
worden begin- en afbreekregels gegeven. Bij verschillende subtests wordt
met tijdslimieten gewerkt.
Ruwe subtestscores worden omgezet in genormaliseerde standaardscores. Optelling van de standaardscores van diverse combinaties van subtests levert een somscore op die weer kan worden omgezet in een IQ-score.
Normen: Er is één normgroep voor Nederlandse en Vlaamse kinderen.
Tijdsduur: Afhankelijk van het kind.
Wijze van afname
Individueel door psychologen of psychodiagnostisch geschoolde orthopedagogen
 
Leidse diagnostische test (LDT)
Doel: Bepaling van het intelligentieniveau
Populatie: Kinderen van 4 tot 8 jaar
Beschrijving en scoring
De test is ontwikkeld naar een heuristisch model van Mark betreffende de hiërarchische organisatie en ontwikkeling van functies binnen kanalen (gekarakteriseerd aan de hand van input-output combinaties: bijv. visueel-motorisch kanaal). Er zijn acht subtests met ieder een kenmerkende input-output combinatie. Hierdoor is het mogelijk de 'probleemkanalen' te analyseren (profiel).
De subtests zijn:
Blokpatronen, Vouwblaadjes, Natikken, Woordenspan, Plaatjes, Aanwijzen, Zinnen nazeggen, Verhaaltje Vragen en Begrip en Inzicht. 
Afname van een verkorte vorm is mogelijk.
Normen: De ruwe scores van de subtests kunnen worden omgezet in standaard scores.
De som van de standaard scores kan worden omgezet in een Deviatie-IQ-score.
De acht halfjaarlijkse leeftijdsnormtabellen zijn gebaseerd op gegevens van ruim 1100 kinderen.
Tijdsduur: Ca. 50 tot 75 min. verkorte vorm: ca. 30 tot 50 min
Wijze van afnemen: Individueel door psychologen of psychodiagnostisch geschoolde orthopedagogen.
De LDT wordt door de COTAN gewaardeerd met een score van 11 punten.
 
WPPSI voor kleuters
Doel: Bepalen van het intelligentieniveau
Populatie: Kinderen van 4 tot 6 ½ jaar.  
Beschrijving en scoring:
Het bestaat uit zes verbale sub-tests (vragen die mondeling gesteld worden en mondeling beantwoord): informatie, begrijpen, rekenen, woordenschat, overeenkomsten en zinnen vijf performale subtests (opdrachten op papier of ruimtelijk) geometrische  figuren, blokpatronen, doolhoven, onvolledige tekeningen, dierenhuis. Er wordt gewerkt met puzzels, doolhof, blokjes en vouwblaadjes.
Normen De uitslag is een totaal IQ, een verbaal en performaal IQ
Tijdsduur: afhankelijk van het kind
Wijze van afnemen:
Individueel door psychologen of psychodiagnostisch geschoolde orthopedagogen
 
De WPPSI wordt beoordeeld met 4 punten en wordt als “onvoldoende” gekwalificeerd.
 
Overzicht van de COTAN-beoordelingen van intelligentietests en ontwikkelingsschalen
Test
Uitgangspunten
testconstructie
Kwaliteit
testmateriaal
Kwaliteit
handleiding
Normen
Betrouw-
baarheid
Begrips-
validiteit
Criterium-
validiteit
Totaal
DOS
g
v
v
g
v
o
v
8
BOS 2-30
g
g
g
v
v
v
v
10
GOS 2.5-4.5
g
g
g
g
g
g
o
12
MOS 2.5-8.5
o
g
v
o
o
o
o
3
SON-R 2.5-7
g
g
g
g
g
g
g
14
WPPSI-R
o
g
v
o
o
v
o
4
LDT
g
g
g
g
v
v
v
11
RAKIT
g
g
g
g
g
g
g
14
SON-R 5.5-17
g
g
g
g
g
g
g
14
WISC-R*
g
g
g
g
v
v
o
10
LEM
v
g
g
o
g
v
v
9
g = goed (2 punten), v = voldoende (1 punt), o = onvoldoende (0 punt)
 
*De Wisc RN is vervangen door de Wisc III 2002 NL