---

Begrippenlijst

 

Auditieve analyse	De leerling moet vaststellen uit welke fonemen ( klanken)  een woord is opgebouwd
ADHD Attention deficit / hyperactivity disorder	Een syndroomdiagnose waarbij de volgende kenmerken centraal staan: Overactiviteit ( het bewegingspatroon is erg druk, bruusk, bruut) Aandachtstekort het kind kan zich niet richten op een opdracht Men is vergeetachtig Men heeft moeite met organiseren van de informatieverwerking Impulsiviteit in denken en doen
Afasie (dysfasie)	Een vermindering of verlies  van het vermogen zich uit te drukken door middel van spraak, schrift of tekens dan wel de gesproken of geschreven taal te begrijpen als gevolg van een beschadiging van het centrale zenuwstelsel
Apraxie ( dyspraxie)	Een ontwikkelingsstoornis in de uitvoering van complexe en doelgerichte bewegingen met het lichaam en / of bepaalde lichaamsdelen, waardoor  een onvermogen bestaat om doelbewust de handeling uit te voeren
Assimilatie	(Piaget) Het aanpassingsproces van het organisme aan nieuwe situaties en  problemen omschrijven
Associatie	Het leggen van verbanden met eerder geleerde kennis, situaties, gebeurtenissen
Auditief	Met betrekking tot het gehoor
Auditieve Voorwaarden	De mogelijkheden die een leerling heeft om informatie die gehoord wordt op een bepaalde wijze te verwerken. Onderzocht worden vaak de auditieve analyse ( klanken kunnen onderscheiden), de auditieve discriminatie ( klanken op hun verschillen kunnen onderscheiden  wanneer deze dichterbij elkaar liggen) en de auditieve synthese ( klanken kunnen koppelen aan elkaar). De auditieve voorwaarden zijn belangrijk voor het aanvankelijk lezen en voor spelling.
Auditieve discriminatie	Het onderscheiden van  spraakklanken
Auditieve synthese	Het samenvoegen van afzonderlijke klanken tot een woord
Begaafdheid	Intellectuele waardering volgens Intelligentiequotiënt: ·          134 tot 145 begaafd ·          >145            zeer begaafd 80   tot  95 minder begaafd
Bilateraal	Tweezijdig
Binoculair zien	Diepte zien ( tweeogig zien)
Ccompensatie	Aanvulling van een tekort
Cerebraal	Met betrekking tot de hersenen
Cognitie	Betrekking hebben op het kenproces
Co-morbiditeit	Het samengaan van twee of meer aandoeningen. ( bijvoorbeeld ADHD  en dyslexie)
Compenseren	De vervanging van de normaal gebruikelijke taak of uitvoeringsvorm door een gelijkwaardige taal en een gelijkwaardige uitvoeringsvorm
Conduct disorder (CD)	Deze kinderen vertonen vaak grensoverschrijvend gedrag ( moeite met regels, vaak agressief)
Coördinatie	Onderlinge afstemming en samenwerking van orgaanfuncties
Diagnosticeren	Lokaliseren van leer- spellingsproblemen en het opsporen van de aard van het probleem
Diagnostiek	Het vaststellen van de aard, oorzaak en toestand van een Stoornis  met daartoe ontworpen hulpmiddelen
Didactische leeftijd	Het aantal maanden dat een leerling onderwijs heeft genoten.
Differentiatie	Te onderscheiden verfijnde ontwikkeling van een deel  van het organisme
Discrepantie	Onderlinge afwijking tussen twee eenheden Een statistisch te berekenen verschil tussen het niveau van de intelligentie enerzijds en de procesaspecten van lezen, spelling en/ of rekenen anderzijds. Als en sprake is van een discrepantie ( onderlinge afwijking) dan kunnen wij zakelijk spreken van een leerstoornis. Is deze discrepantie er niet, dan is een leermoeilijkheid
Dominantie	Overheersing van d werking van een der beide hersenhelften
Dyscalculie	Een stoornis op het gebied van rekenen, rekenzwakte
Dysharmonisch intelligentieprofiel	De seriële informatieverwerking ( Verbale Intelligentie) is relatief zwak t.o.v. de simultane informatieverwerking ( Performale Intelligentie)
Dyslexie	Een stoornis op het gebied van lezen en/ of de spelling en / of taal. Er zijn verschillende subtypen van dyslexie, wat van belang is voor het behandeladvies. Dyslexie is een stoornis bij het leren lezen en spellen
Dysorthografie	Een stoornis die zich beperkt tot de schriftelijke verwerking van taal. De dysorthografie is een onderdeel van dyslexie
Edukinesiologische oefeningen	Oefeningen ter stimulering van de samenwerking van beide hersenhelften
Empirisch	Berustend op waarneming en ervaring
Exploreren	Onderzoeken verkennen
Faalangst	Angst om te falen Positieve faalangst: men functioneert optimaal Negatieve faalangst: men disfunctioneert
Faciliteren	Vergemakkelijken, bevorderen
Fonologie	Taalwetenschap die zich bezighoudt met de klanken als betekenisdragers
Fonologische kennis	Men weet uit welke afzonderlijke klanken een woord is samengesteld. Dit maakt het mogelijk om een uitgesproken woord in afzonderlijke letters te ontleden en in de juiste volgorde op te schrijven.
Geheugen	Je hebt lange termijn en korte termijn geheugen ( werkgeheugen) Bij lezen en spellen spelen auditief korte termijn geheugen en het visuele korte termijn geheugen een belangrijke rol Het sequentieel geheugen zegt iets over het vasthouden van een volgorde en is van invloed op het lezen, rekenen, spelling en taal
Genetisch	Erfelijk
Grafofonische invullingen	Een leerling schrijft wat hij denkt te horen
Hemisfeer	Hersenhelft
Infereren	De lezer maakt gevolgtrekkingen over de betekenis van bepaalde woorden n de context van het verhaal ( bijv. leest straat i.p.v. laan)
Inner speech (innerlijke spraak)	Het proces van het omzetten van ervaringen in symbolen met het gebruik van lipbewegingen
Intelligentie	Basiscapaciteit betreffende de aanpassing aan nieuwe problemen. Het is een gegeven dat dit een indicatie is voor het niveau van leerbaarheid. De intelligentie wordt in het onderzoek met verschillende tests onderzocht. De gemiddelde score op de Wisc-RN is 100 het gemiddelde niveau van de standaardscores bedraagt 10
Interferentie	Wanneer bij informatieverwerking processen op elkaar gaan storen, spreken we van interferenties. Er kunnen daardoor fouten ontstaan die het beeld geven van concentratieproblemen of slordigheid maar dit in feite niet zijn.
Interhemisferaal	Wat er zich tussen twee hersenhelften afspeelt
Interioriseren	Verinnerlijken
Intrahemisferaal	Wat er zich binnen een hersenhelft afspeelt
IQ intelligentiequotiënt	Cijfer ter aanduiding van het IQ Men gebruikt een test daarna De verstandelijke leeftijd delen door de kalenderleeftijd Dit getal vermenigvuldigt met 100
Lateraliteit	De voorkeur  voor het gebruik van een arm of been van  En van het oog van de andere zijde Lateraltiteit leidt tot het gebruik van beide lichaamsdelen
Leerprobleem	Dit zijn leermoeilijkheden en leerstoornissen. De vaststelling hiervan is belangrijk voor de aard van de behandeling
Modale omzettingen	De neurologische verwerking van informatie. Bij het lezen wordt de informatie visueel waargenomen en binnen een circuit wordt er een betekenis aan gekoppeld. Dit is een intramodale visuele omzetting. Bij een intermodale omzetting vindt er een koppeling plaats tussen verscheidene functies
Morfemen	Samenstellende delen van een woord. Deze delen worden mede bepaald door de relatie van het woord met de rest van de zin.
Motoriek	Functionele eenheid  van spieren en motorische zenuwen waardoor men kan bewegen
Myeline	Een soort isolatielaag die de axonen van de hersencellen bedekt
Neurologie	Wetenschap die zich bezighoudt met het gezonde en zieke zenuwstelsel
Non verbal learning disability syndrome ( NLD)	Een disfunctie in de witte hersenmassa als gevolg waarvan Kinderen oog- en schrijfmotorische [problemen hebben ( visiospatiele problemen). Verder hebben ze moeite met ordenen, conceptvorming en rekenen. Vaak is de lichaamstaal gering
Observatie	Het verzamelen van waarnemingen
Orthodidaktiek	De leer die methoden van hulpverlening ontwerpt ze systematiseert en toepasbaar maakt voor de verwerving en overdracht van vaardigheden en kennis, ten dienste  van de behandeling van kinderen met stoornissen in  de ontwikkeling ter versterking van de algemene en specifieke leervoorwaarden
Orthografie	De kunst om volgens de ( spelling) regels te schrijven
Orthopedagogiek	De wetenschap die zich bezighoudt et besturen van de in de ontwikkeling belemmerden
Partieel defect	Door Bladergroen omschreven als het uitvallen van de ontwikkeling van een structuurgebied van de intelligentie dat betrekking kan hebben op waarnemen, het ruimtelijk ordenen, het figuuraal voorstellen en het verhoudingsdenken, waardoor structuurgebieden, bijvoorbeeld van taal en denken niet tot ontwikkeling komen
Perceptie	Waarneming zoals die actief wordt verwerkt, de waarnemingswijze
Performale intelligentie	De nadruk ligt op ruimtelijk inzicht, overzicht, logische volgorde ook wel praktische intelligentie genoemd
Perseveratie	Het blijven kleven aan een bepaald onderwerp, onder meer door het herhalen van bepaalde bewegingen, gebaren of woorden
Pervasieve ontwikkelingsstoornis ( PDD – NOS)	Pervasive Developmental Disorder  Er is een kwalitatieve tekortkoming in de ontwikkeling van de sociale vaardigheden, van de verbale  en non-verbale communicatieve vaardigheden
Prelinguaal	Voor de periode van taalbezit
Psychoanalyse	Freud methode en theorie over de inhoud en de functie van het onderbewuste en het onderzoek daarvan
Regressie	Terugval in een vroeger stadium van de ontwikkeling
Reinforcement	Maatregelen die een versterkende werking hebben op het gedrag en de kans op herhaald optreden ervan vergroten. Positieve reinforcement bijv. beloning Negatieve reinforcement bijv. straf
Remedial teaching	Onderwijs aan kinderen die om de een of andere reden achter zijn in hun klas of bijzondere problemen hebben. Dit onderwijs wordt doorgaans individueel of in een kleine groep  gegeven door een speciaal geschoolde remedial teacher
Reversibilite	Piaget: principe van de omkeerbaarheid bij rekenen 5-1=4  4+1=5
Ruimtelijke oriëntatie	In relatie met dyslexie Problemen met spiegelen van letters en van woorden bijvoorbeeld b en d , kat en tak
Semantiek	Leer van de betekenis van woorden
Sensomotoriek	Dit is de afstemming van de waarneming op het bewegen en omgekeerd. Bij het schrijven van letters en cijfers is dit belangrijk
Sequentieel denken	Opeenvolging, denken in stapjes
Significant	Betekenishebbend
Symptomen	Verschijnselen maniestaties van bepaalde afwijkingen of stoornissen
Syndroom	Groep van verschijnselen of symptomen die samen een ziekte - eenheid of aandoening vormen.
Synthese	Samenvoeging, verbinding van afzonderlijke elementen tot een nieuw geheel
Taal	De kwaliteit van de begrippenkaders en het aantal begrippen. Taal omvat o.a. semantische ( betekenis), syntactische ( zinsconstructies en morfologische (woordvorming) aspecten
Tactiliteit	Tastzin, actief en passief verkregen indrukken via de huid
Temporeel	Betrekking hebbende op de tijd
Verbale intelligentie	De nadruk ligt op taal, onthouden, feitenkennis
Visueel geheugen	Bijzonder geheugen voor gezichtsindrukken
Voorstelling	Functieniveau tussen waarnemen en abstractie in de voorstelling vindt een individueel gekleurde neerslag en projectie van de werkelijkheid plaats
Vormconstantie	Het onder elke conditie herkennen van de vorm
Vormherkenning	Jet herkennen van de vormen van objecten onafhankelijk van hun grootte en positie
Werkgeheugen	Het geheugen voor informatie die nog minimale bewerking heeft ondergaan. Dit geheugen heeft een beperkte opslagcapaciteit van 5 –7- 9 informatie eenheden. Ook wel korte termijngeheugen genoemd
Woordbeeld	Een goede lezer  ziet geen afzonderlijke letters meer maar een figuur  gevormd door een vaste combinatie van letters, die dan als een geheel wordt waargenomen
Woordblindheid	Ander woord voor dyslexie ( het niet goed kunnen lezen en spellen van woorden
Woordvinding	Het opzoeken van een woord in het mentale lexicon. Dit duurt een fractie van een seconde. Bij dyslectici kost dit iets meer tijd. Ze komen soms niet op een woord

( uit De Groot, Paagman, Kinderen met leer- en gedragsproblemen Boom 1994)

( uit Temmink, Merkelbach: kinderen met leer- en gedragsstoornissen 2000)